di 24 februari
Black Joy van Priscilla Vaudelle
"Versterken, vieren, optillen, troosten, gunnen, maar ook confronteren wanneer het nodig is"
In de spot
Regisseur Priscilla Vaudelle timmert al jaren aan de weg. Met haar voorstelling Black Joy staat ze op vrijdag 13 maart voor het eerst in Podium Hoge Woerd. We vroegen Priscilla naar haar beweegredenen, interdisciplinaire maakstijl en hoe zij een veilige ruimte creëert op het podium waar vrouwen van kleur zichzelf kunnen zijn. Deze regisseur wil je niet missen!
Wat was je inspiratiebron voor de voorstelling Black Joy?
Black Joy is voor mij geen idee, het is een noodzaak. “De Joy is mijn protest” ,“De Joy is wat ik achterlaat en waar iedereen van mag genieten” .
De voorstelling is geboren uit mijn eigen zoektocht als vrouw van kleur in Nederland geboren en getogen. Ik wilde een plek maken waar Black vrouwen konden ademen zonder eerst te bewijzen dat ze die adem hadden verdiend. Een ruimte waar kracht en kwetsbaarheid naast elkaar kunnen bestaan.
Daarnaast haal ik mijn inspiratie uit de plek waar ik ben opgegroeid: de Bijlmer. Een wijk waar iedereen anders is, waar culturen door elkaar heen bewegen, waar ik de vrijheid voel om mezelf te ontdekken. Het was een plek van herkenning, maar ook een plek waar de realiteit van institutioneel racisme altijd boven ons hing, terwijl we onderling óók onze verschillen hadden. We werden vaak “Black” genoemd alsof dat één ding is, terwijl we allemaal een andere geschiedenis, taal en route meedragen.
Mijn ouders kwamen in de jaren 70 vanuit Suriname naar Nederland. Wij, hun kinderen, zijn pas de tweede generatie Surinaamse Nederlanders die hier geboren zijn. We hebben nog niet veel voorbeelden. Wij zijn het voorbeeld. We zijn zoekende in hoe we onszelf mogen plaatsen in een land waar we vandaan komen, maar waar we nog altijd niet vanzelfsprekend als Nederlander worden gezien. We strijden voor veranderingen maar ik heb het gevoel dat we onszelf onderweg in die strijd zijn vergeten. Alsof we nog niet de tijd en ruimte hebben genomen om onszelf volledig te accepteren voor wie en wat we zijn.
Met Black Joy wil ik juist die zoektocht verbeelden: vanuit kracht, menselijkheid, humor en liefde. Ik wil ruimte maken om te helen, te vieren, te lachen, te huilen én om naar de toekomst te kijken. Black Joy is mijn antwoord op een wereld die constant zegt: “Wees kleiner, wees zacht, wees minder.” Ik zeg: nee. Wij bouwen een ruimte waarin we unapologetic mogen bestaan en nodigen iedereen uit om dat met ons te vieren.
Wat betekent Black Hair voor jou en hoe komt dit terug in de voorstelling?
Black Hair is voor mij veel meer dan esthetiek. Het is geschiedenis, identiteit, migratie, trots, pijn, verzet, gemeenschap, het is een taal. Ons haar vertelt waar we vandaan komen, wie we zijn en wat we doorgeven. Het bepaalt hoe mensen ons zien, maar ook hoe wij onszelf zien.
Uit elke haarstijl komen verhalen en ik wil ook onze creativiteit laten zien. We hebben zélf een hele kunstvorm uitgevonden: vlechten, twist-outs, box braids, crochet, lace wigs, kleuren, straighteners, silk presses, protective styles, wij zijn al generaties lang uitvinders, stylisten, ingenieurs, kunstenaars. Black women fixen elkaars haar zoals we elkaars wonden verzorgen: met zorg, humor en vertrouwen. En die wereld laat ik leven in Black Joy.
In je werk komen verschillende disciplines bij elkaar. Hoe verhouden storytelling, dans en muziek zich tot elkaar in jouw werk?
Mijn werk ontstaat nooit lineair het is een mixtape. Ik ben opgegroeid met R&B, soul, hiphop, Surinaamse ritmes, gospel, maar ook met theaterlessen, musicals, gesprekken op een bankje in de buurt en lange avonden op de bank bij familie en vrienden.
Ik werk met meerdere disciplines omdat dit de manier is waarop mijn voorouders altijd al hebben gecommuniceerd. Nog vóór er woorden waren, waren er ritmes. Nog vóór er boeken waren, waren er dansen, liederen en orale vertellingen. Toen onderdrukking kwam, bleven die vormen de taal. Er werd mee gevierd, gewaarschuwd, gerouwd en geademd om te kunnen overleven. Dat zit in mijn DNA. Ik weet niet beter dan dat ik mijn verhalen vertel via stem, vertel via muziek, beweging, humor, stilte, ritme en beeld. Het is geen stijlkeuze, het is een erfenis. Een manier om mijn cultuur en mijn mensen voelbaar te maken. Deze disciplines samen zijn mijn taal. En in Black Joy komen ze thuis.
Die manier van werken heb ik ook meegenomen uit Prinses Arabella de musical, waar mijn signatuur werd gezien: kleurrijk, speels, muzikaal, inclusief, met veel humor en inhoud. De pers noemde het “vrij, energiek en menselijk”. Dat DNA is nu doorontwikkeld in Black Joy: volwassener, dieper, rauwer, maar nog steeds toegankelijk en plezierig.
Welk moment uit het maakproces is je het meest bijgebleven?
Het moment dat me het meest is bijgebleven, was de allereerste keer dat we met het volledige artistieke team en de actrices samenkwamen. Er hing meteen een herkenning in de ruimte, een soort collectieve zucht van: “Oh… dit heb ik gemist.” Met zoveel vrouwen, zoveel vrouwen van kleur, samen aan één project kunnen werken zonder ons eerst te hoeven bewijzen of uitleggen… dat hadden velen van ons nog nooit meegemaakt in hun carrière. We hoefden niets te compenseren, geen stemmen aan te passen, geen codes te switchen. We mochten gewoon zijn. Ongefilterd, ontspannen, scherp, zacht, luid, stil, alles. Die veiligheid, die herkenning, die ruimte om onze moeheid uit te spreken én onze verlangens te delen… dat voelde als thuiskomen.
Dat is wat Oostpool en Dawn Collective voor ons hebben gecreëerd: een podium waar Black Joy niet alleen gemaakt wordt, maar ook geleefd. Waar wij unapologetic onszelf mogen zijn, als makers, als vrouwen, als community. Toen wist ik: Deze voorstelling gaat iets openen in mensen. Misschien zelfs helen.
Wie mag deze voorstelling écht niet missen?
Iedereen die verlangt naar dialoog, herkenning en menselijkheid. Iedereen die in Nederland wil begrijpen wat er onder de oppervlakte leeft. Iedereen die heling nodig heeft. Iedereen die al te lang klein is gehouden door systemen, door verwachtingen, of door zichzelf. Maar vooral: jonge Black vrouwen die zichzelf nog moeten uitvinden, vrouwen die balanceren tussen culturen, moeders die altijd sterk moesten zijn, mensen die denken dat kwetsbaarheid een risico is. Black Joy is geen pamflet. Het is geen boos vingertje. Het is geen les. Het is een ruimte. Een veilige, warme, humorvolle, eerlijke ruimte waarin Black vrouwen niet worden uitgelegd, maar gehoord.
We genieten in Nederland samen van de Black culture. We delen muziek, eten, humor, taal en ritmes, we hebben elkaar geïnspireerd en zijn een levende remix van elkaar. Ubuntu: ik ben omdat jij bent. Onze verhalen bestaan niet zonder elkaar, en precies dát vieren we in Black Joy. En ik hoop dat heel Nederland dat met ons wil vieren.
Wil je nog iets delen over een specifiek aspect dat belangrijk voor je is?
Ja. Voor mij gaat deze voorstelling uiteindelijk over samen zijn. We leven in een tijd waarin iedereen op z’n eigen eiland zit. Alles is individueel, alles is #selflove, alles is “zoek het zelf uit”. Maar wij zijn niet gemaakt voor alleen-zijn. Wij helen pas wanneer we elkaar durven vasthouden. Black Joy gaat over vrouwen onderling: elkaar versterken, vieren, optillen, troosten, gunnen, maar ook confronteren wanneer het nodig is. Hoe kunnen we stoppen met oordelen en beginnen met zien? Hoe kunnen we samenwerken in plaats van vechten om dat ene plekje? Hoe kunnen we zeggen: “Als je mij neemt, dan neem je ons.”
Black Joy is een safe space op het toneel, een machine waar geen enkel onderdeel mag ontbreken en we onszelf nog aan het uitvinden zijn. Waar iedereen welkom is om te lachen, te huilen, kritisch te zijn, stil te vallen en opnieuw te kijken.
Dat is de toekomst waar ik aan wil bouwen, niet door te wachten op systemen, maar door te beginnen bij onze relaties onderling. Dat is Black Joy. Dat is waarom ik dit maak.
